İstanbul yazılım firması · 12 yıllık deneyim

Yaptırdığınız yazılımın kaynak kodu kime aittir?

Parasını ödemiş olmanız kodun haklarını kendiliğinden size geçirmez. Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu bilgisayar programlarını eser sayar ve mali hakların devri için yazılı bir sözleşme ister; devredilen hakların da tek tek yazılması gerekir. Kendi çalışanınızın işini yaparken yazdığı kodun mali haklarını, aksi kararlaştırılmadıkça siz kullanırsınız; bir ajansa ya da serbest yazılımcıya yaptırdığınız kod için ise yazılı devir şarttır. Teslimde yalnızca kodu değil, uygulamayı yeniden derleyip yayınlamanızı sağlayan anahtarları, hesapları ve belgeleri de almalısınız.

Yaptırdığınız yazılımın kaynak kodu kime aittir?

İstanbul Yazılım · · 5 dk okuma

Yapay zeka ile özetle:ChatGPTGeminiPerplexityClaude

İçindekiler
  1. Kanun ne diyor?
  2. Sözleşme iş başında, devir teslimde
  3. Devir mi, lisans mı?
  4. Açık kaynak parçalar
  5. Teslimde istenecek 12 kalem
  6. Teslimi nasıl doğrularsınız?
  7. Kaynak kod emaneti
  8. Sık sorulan sorular

Kanun ne diyor?

Türkiye’de yazılım, Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) ile korunuyor. Kaynak kodun kime ait olduğunu dört madde belirliyor:

Madde Ne diyor? Sizin için anlamı
2 Her biçimde ifade edilen bilgisayar programları ve hazırlık tasarımları eserdir. Kod, yazanın eseridir.
18 Mali hakları kullanma yetkisi eser sahibinindir; işçi ve memurların işlerini görürken meydana getirdikleri eserlerde, aksi kararlaştırılmadıkça hakları onları çalıştıranlar kullanır. Kendi çalışanınızın iş gereği yazdığı kodun haklarını siz kullanırsınız.
48 Mali haklar devredilebilir ya da yalnızca kullanma yetkisi (ruhsat) verilebilir. Ya kodu devralırsınız ya da kullanım lisansı alırsınız.
52 Mali haklara dair sözleşmelerin yazılı olması ve konusu olan hakların ayrı ayrı gösterilmesi şarttır. Sözlü anlaşma ya da ödeme dekontu yetmez.

Dışarıdan çalıştığınız ajans ya da serbest yazılımcı sizin işçiniz değildir. Bu yüzden 18. maddedeki işveren kuralı onlar için işlemez; kodun mali hakları, yazılı bir devir olmadıkça ajansta ya da yazılımcıda kalır.

Sözleşme iş başında, devir teslimde

FSEK’in 48. maddesi henüz yapılmamış ya da tamamlanmamış bir eser üzerindeki devri geçersiz sayıyor; 50. madde ise devretme taahhüdünü, eser henüz yapılmamış olsa da geçerli kabul ediyor. Pratikte en temiz yol şu:

  1. İş başında, geliştirme sözleşmesine teslim edilecek kod üzerindeki mali hakların size devredileceği taahhüdünü ve devredilecek hakları tek tek yazdırın: işleme, çoğaltma, yayma, temsil ve umuma iletim hakları; süre ve yer sınırı olmadan.
  2. Her teslimde, teslim edilen sürümü (kod deposundaki commit numarasıyla) gösteren ve bu sürüm üzerindeki mali hakları devreden yazılı bir belge imzalayın.

Geliştirmenin hangi aşamalardan geçtiğini İpek Yazılım’ın fikir aşamasından yayına adım adım mobil yazılım geliştirme yazısında okuyabilirsiniz; her aşamanın sonu bir teslim ve devir anıdır. Sözleşmenin diğer maddelerini mobil uygulama geliştirme sözleşmesi yazısında anlattık. Bu yazı hukuki danışmanlık yerine geçmez; önemli bir projede sözleşmeyi bir avukata kontrol ettirin.

Devir mi, lisans mı?

Devir Lisans (ruhsat)
Haklar Size geçer Geliştiricide kalır, siz kullanırsınız
Kodu değiştirmek, başka ekibe geliştirtmek Devralınan haklar ölçüsünde serbest Lisansta yazılıysa
Geliştiricinin aynı kodu başkasına satması Devredilen haklar ölçüsünde yapamaz Lisansın türüne bağlı
Tipik kullanım Size özel yazılan uygulama Hazır paket yazılım, ajansın ortak kütüphaneleri

Size özel yazılan uygulamada devir isteyin. Ajansın birçok projede kullandığı ortak kütüphaneler için devir yerine süresiz ve geri alınamaz bir kullanım lisansı istemek makul bir uzlaşmadır.

Açık kaynak parçalar

Uygulamaların büyük kısmı açık kaynak kütüphaneler kullanır. Bu parçalar size devredilemez; kendi lisanslarıyla (MIT, Apache 2.0, GPL gibi) kullanılmaya devam eder. GPL gibi bazı lisanslar, yazılımı dağıttığınızda kaynak kodu paylaşma yükümlülüğü getirebilir. Teslimde kullanılan üçüncü taraf bileşenlerin ve lisanslarının listesini isteyin.

Teslimde istenecek 12 kalem

Kaynak kodun elinizde olması, uygulamayı yarın başka bir ekiple geliştirebileceğiniz anlamına gelmez. Şunların hepsi gerekir:

  1. Kod deposu. Zip dosyası değil, bütün geçmişiyle birlikte sizin hesabınıza (GitHub, GitLab, Bitbucket) aktarılmış depo.
  2. Bütün parçalar. Mobil uygulama, sunucu (backend), yönetim paneli ve web sitesi ayrı depolardaysa hepsi.
  3. Yapılandırma. Ortam değişkenlerinin listesi ve örnek dosyası; gizli anahtarların değerleri ayrı ve güvenli bir kanaldan.
  4. Derleme talimatı. Projenin sıfırdan nasıl kurulup derleneceğini ve hangi araç sürümlerinin kullanıldığını anlatan belge.
  5. Android imza anahtarı. Yükleme anahtarı (keystore) ve şifreleri; Google Play Uygulama İmzalama’nın durumu.
  6. Mağaza hesapları. Uygulamanın sizin Apple Developer ve Google Play Console hesaplarınızda olması; sertifika ve profillerin sizin hesabınızda yeniden üretilebilmesi.
  7. Sunucu ve bulut hesabı. Sunucuların sizin adınıza açılmış hesapta çalışması, dağıtım betikleri ve otomatik yayın (CI/CD) ayarları.
  8. Veritabanı. Şema, göç (migration) dosyaları ve canlı verinin yedeği.
  9. Üçüncü taraf servisler. Ödeme kuruluşu, SMS, e-posta, harita ve bildirim (Firebase gibi) hesaplarının sizin adınıza olması.
  10. Alan adı ve DNS. Alan adının sizin adınıza kayıtlı olması ve DNS yönetimine erişiminiz.
  11. Tasarım dosyaları. Figma gibi araçlardaki ekran tasarımları, ikonlar ve marka dosyaları.
  12. Belgeler. API dokümantasyonu, kısa bir mimari özeti ve üçüncü taraf bileşen ve lisans listesi.

Mağaza hesaplarının ve alan adının neden sizin adınıza olması gerektiğini, olmadığında nasıl geri alınacağını yazılımcı kayboldu yazısında adım adım anlattık.

Teslimi nasıl doğrularsınız?

  • Bağımsız derleme. Kodu, projeyi yazmamış bir yazılımcıya verin; talimatla sıfırdan derleyip bir test ortamında çalıştırabilmeli.
  • Sürüm eşleşmesi. Mağazadaki ve sunucudaki sürüm, teslim edilen koddaki sürümle aynı olmalı.
  • Erişim kontrolü. Hesaplara sahibi olarak girebildiğinizi ve eski ekibin yetkilerini kaldırabildiğinizi deneyin.
  • Teslim tutanağı. Teslim edilen kalemleri, sürümü ve tarihi yazan, iki tarafın imzaladığı bir tutanak hazırlayın.

Son ödemeyi bu kontrollerden sonra yapmak, sözleşmede de yazılı olması gereken en güçlü güvencelerden biridir.

Kaynak kod emaneti

Kodu size vermeyen bir firmadan hazır yazılım lisansı alıyorsanız kaynak kod emaneti (escrow) isteyebilirsiniz. Kod bağımsız bir emanetçiye bırakılır; firma faaliyetini durdurur ya da bakımı bırakırsa kod size teslim edilir. Hangi durumlarda teslim edileceği sözleşmede açıkça yazılmalı.

Sık sorulan sorular

Parasını ödedim, kaynak kod benim değil mi?

Ödeme tek başına yetmez. FSEK mali hakların devri için yazılı sözleşme ve hakların tek tek gösterilmesini şart koşuyor. Sözleşmenizde bu yoksa geliştiriciyle geriye dönük yazılı bir devir sözleşmesi imzalamaya çalışın.

Sözleşme yapmadan serbest yazılımcıya yaptırdım, kod kimin?

Yazılı devir yoksa mali haklar kural olarak yazılımcıda kalır. Uygulamayı kullanmaya devam edebilmeniz mümkün olsa da kodu geliştirmek ya da başkasına vermek tartışmalı hale gelir. Bir avukatla konuşun.

Ajans kaynak kodu vermiyor, ne yapabilirim?

Önce sözleşmenize bakın; devir ve teslim maddesi varsa yazılı ihtarla isteyin. Hesaplar ve alan adı sizin adınıza değilse onları geri almanın adımlarını yazılımcı kayboldu yazısında anlattık.

Kodun bir kopyası bana yetmez mi?

Yetmez. Kod derlenemiyorsa, imza anahtarı ya da mağaza hesabı elinizde değilse aynı uygulamayı güncelleyemezsiniz. Yukarıdaki 12 kalemi birlikte isteyin.

Projenizi anlatın, kapsamı ve fiyatı yazılı olarak iletelim.

İlk görüşme ücretsizdir. Fikriniz henüz net değilse de yazın; neyin yapılmaya değer olduğunu birlikte çıkarırız.