
Yapay zeka ile özetle:ChatGPTGeminiPerplexityClaude
İçindekiler
Bu yazıyı bir telefon konuşmasının ilk beş dakikası gibi düşünün. “Yazılımcımız ortadan kayboldu, telefona çıkmıyor, ne yapacağız?” Bu cümleyi kuran kişi genelde paniktedir, haklı olarak. Ama ilk iş sakin bir envanter çıkarmak.
Önce neyin kimin adına olduğunu çıkarın
Bir kağıda beş satır yazın, her birinin karşısına “kimin adına, giriş bilgisi kimde” diye not alın:
- Alan adı: siteadınız.com hangi firmadan alındı?
- Sunucu ya da hosting: site nerede duruyor?
- Mağaza hesapları: Google Play Console ve Apple geliştirici hesabı kimin?
- Kaynak kod: kod GitHub gibi bir yerde mi, kimin hesabında?
- Ödeme ve diğer servisler: sanal POS, Firebase, SMS firması, e-posta gibi.
Bilmiyorsanız eski faturalara ve e-postalara bakın. Alan adı ve hosting faturası kime kesilmiş? Apple ya da Google’dan gelen “geliştirici hesabı” e-postaları kimin kutusuna düşüyor? Çoğu zaman cevap oradadır.
Sizin adınıza olan her satır iyi haber. Şifreyi sıfırlarsınız, girersiniz, iş biter. Yazılımcının adına olanlar uğraştırır.
Alan adı: ilk bakılacak yer
Alan adının süresi dolarsa site de e-posta da durur. Sonra başkası satın alabilir. O yüzden ilk iş bitiş tarihine bakın. Gerekirse kendiniz yenileyin, devri sonra konuşun.
Alan adı sizin adınıza ama paneline giremiyorsanız, kayıt firmasının destek hattı kimlik doğrulamasından sonra erişimi size verir.
Yazılımcının hesabındaysa başka bir hesaba ya da firmaya taşımak için transfer kodu gerekiyor. Bu kodu hesap sahibi alıp size veriyor. Yeni kaydedilmiş ya da yakın zamanda taşınmış alan adlarında bir süre transfer kilidi olabiliyor; kayıt firması hangi tarihten sonra taşınabileceğini söyler.
Sunucu ve site dosyaları
Hosting sizin adınızaysa girip hemen tam yedek alın: dosyalar ve veritabanı. Başka hiçbir şeye dokunmadan önce bunu yapın.
Hosting yazılımcının hesabındaysa ve site hâlâ açılıyorsa rahatlamayın. Yenileme tarihi geldiğinde kapanabilir. Erişimi istemek için çok beklemeyin.
Google Play’de uygulama transferi
Uygulama sizin Play Console hesabınızdaysa sorun yok; yeni yazılımcıyı kullanıcı olarak eklersiniz, o kadar.
Yazılımcının hesabındaysa uygulamayı sizin hesabınıza transfer etmek gerekiyor. Google’ın resmi süreci özetle şöyle:
- Transfer isteğini, uygulamanın bulunduğu hesabın sahibi başlatıyor.
- İki hesabın da kayıt ücreti işlem numarası isteniyor.
- Hedef hesabın sahibi, yani siz, isteği onaylıyorsunuz. Google’ın destek ekibi iki iş günü içinde dönüyor.
- Kendi hesabınız yoksa önce 25 dolarlık tek seferlik ücretle açmanız gerekiyor.
Kullanıcılar, indirme istatistikleri, puanlar, yorumlar ve mağaza sayfası taşınıyor. Test grupları, eski raporlar ve transferden önceki siparişler taşınmıyor. Firebase, Analytics ve reklam hesabı bağlantılarını da sonradan elle kurmak gerekiyor.
Kritik nokta şu: transferi eski hesabın sahibi başlatmak zorunda. Yazılımcıya hiç ulaşamıyorsanız elinizde kalan yol, uygulamayı kendi hesabınızda yeni bir paket adıyla yeniden yayınlamak. Bu durumda kullanıcılar, yorumlar ve indirme sayısı yeni uygulamaya geçmiyor; sıfırdan başlıyorsunuz.
App Store’da uygulama transferi
Apple tarafında süreç benzer. Transferi, uygulamanın bulunduğu hesabın sahibi (Apple bu role Account Holder diyor) başlatıyor; alıcı hesabın sahibi 60 gün içinde kabul ediyor. Puanlar ve yorumlar uygulamayla birlikte geçiyor, kullanıcılar güncelleme almaya devam ediyor.
Bazı şartlar var. Uygulamanın en az bir sürümünün App Store’da yayınlanmış olması gerekiyor. İncelemede bekleyen bir sürüm varsa transfer başlamıyor. İki hesabın da Apple’ın güncel sözleşmelerini kabul etmiş olması gerekiyor. Tam liste Apple’ın uygulama transfer şartları sayfasında.
Apple’da bir risk daha var: geliştirici hesabının yıllık üyeliği yenilenmezse uygulamalar, üyelik yenilenene kadar App Store’dan kalkıyor. Ortadan kaybolan bir yazılımcı üyeliği de yenilemeyecektir. Apple tarafını beklemeye almayın.
Ödeme altyapısı ve diğer servisler
Sanal POS ya da ödeme firması hesabı çoğu zaman zaten işletmenin adınadır, çünkü başvuruyu şirket evraklarıyla yaparsınız. Yine de panele girip kullanıcı listesine bakın; yazılımcı orada ekliyse erişimini kaldırın. Aynısını Firebase, harita servisi, SMS firması gibi uygulamanın kullandığı her servis için yapın.
Bir uyarı: API anahtarlarını hemen değiştirmeyin. Eski anahtar uygulamanın içinde yazılıysa, yenisini koda işleyip yeni sürüm yayınlayamadığınız sürece uygulama çalışmayı bırakır. Önce kişinin erişimini kaldırın, anahtarları kod elinize geçince yenileyin.
Kaynak kod: işin asıl kısmı
Alan adını, sunucuyu, mağaza hesabını geri almak çoğu zaman bir iki haftada çözülür. Kaynak kod ise başka.
Kod elinizde değilse uygulamayı güncelleyemezsiniz. Bir hata çıksa düzeltemezsiniz, mağaza yeni bir kural getirse uyamazsınız. Sitelerde sunucudaki dosyalar kısmen kurtarabilir ama mobil uygulamada mağazadaki paketten kodu geri çıkarıp üzerine devam etmek pratikte mümkün değil.
Hukuki tarafı da var. Türkiye’de yazılım, Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ile korunuyor ve kanunun 52. maddesi mali hakların devrinin yazılı olmasını, devredilen hakların tek tek gösterilmesini şart koşuyor. Yani parasını ödemiş olmanız, kodun haklarının kendiliğinden size geçtiği anlamına gelmiyor. Elinizde “kaynak kod ve mali haklar size devredilir” diyen bir sözleşme varsa durumunuz güçlü. Yoksa bir avukatla konuşmanızı öneririz.
Sözleşmeye neler yazılmalı, mobil uygulama geliştirme sözleşmesi yazısında madde madde anlattık. Teslimde hangi dosya ve hesapların istenmesi gerektiğini de kaynak kod kime aittir yazısında listeledik.
Kod yoksa ne olur?
İki yol var. Birincisi, uygulamayı baştan yazmak. Elinizde çalışan bir uygulama, ekranlar ve kullanıcı alışkanlıkları olduğu için bu ilk seferki kadar uzun sürmez; ne yapılacağı belli. İkincisi, kod kısmen elinizdeyse sağlam kısımları alıp üzerine devam etmek.
Hangisinin ucuz olduğu kodun durumuna bağlı ve bunu görmeden söylemek doğru olmaz. Böyle projelerde önce kodu inceliyoruz, sonra devam mı baştan mı, açıkça söylüyoruz.
Bir daha yaşamamak için
Şunları baştan yapın, çoğu iş için yeterli:
- Alan adı, hosting, Google Play ve Apple hesapları sizin adınıza açılsın. Yazılımcı bu hesaplara kullanıcı olarak eklensin.
- Kod, sizin hesabınızdaki bir depoda dursun. Yazılımcı oraya erişimle çalışsın.
- Sözleşmede kaynak kodun ve mali hakların size devredileceği açıkça yazsın.
- Şifreleri bir şifre yöneticisinde tutun. Tek kişinin aklında kalan şifre, o kişiyle birlikte gider.
- Yılda bir kez alan adı ve hosting bitiş tarihlerine bakın.
Bizim çalışma şeklimizde de teslimde kaynak kod sizin olur. Bu sizin hakkınız, pazarlık konusu değil.
Şu an böyle bir durumdaysanız, elinizdeki bilgilerle bize yazın. Önce neyin kurtarılabileceğine bakalım, sonra ne yapılacağını konuşalım. Nasıl çalıştığımızı mobil uygulama yaptırma ve web sitesi yaptırma sayfalarında anlattık.