
Yapay zeka ile özetle:ChatGPTGeminiPerplexityClaude
İçindekiler
- TRABİS nedir?
- com.tr için hâlâ belge gerekir mi?
- Hangi uzantılar hâlâ belge ister?
- Doğrudan .tr (ad.tr) alınabilir mi?
- Alan adı müsait mi, nasıl sorgulanır?
- com.tr alan adı nereden ve nasıl alınır?
- Alan adı ne kadar süreyle alınır, yenileme nasıl yapılır?
- Süresi dolan alan adı nasıl alınır?
- com.tr alan adı transferi nasıl yapılır?
- Alan adı kimin adına kayıtlı olmalı?
- Almadan önce hızlı kontrol listesi
- Sık sorulan sorular
Yeni bir web sitesi için alan adı almak çoğu işletme sahibinin ilk adımıdır. Bu adımda yapılan hata, yıllar sonra siteyi geri almak için uğraştırır. Aşağıda .tr uzantılı alan adlarının nasıl alındığını, ne kadar süreyle tutulduğunu ve süresi dolan bir adın nasıl yakalanacağını resmî sayfalardan doğrulayarak anlattık. Kontrol tarihi: Kasım 2026.
TRABİS nedir?
TRABİS, “.tr” uzantılı alan adlarının merkezi sistemidir. İnternet Alan Adları Yönetmeliği’ne göre TRABİS, “.tr” uzantılı internet alan adı sisteminin ve merkezi veri tabanının işletilmesini, alan adı başvuru işlemlerinin gerçek zamanlı yapılmasını sağlayan sistemdir. TRABİS’in açılış tarihi 14 Eylül 2022’dir.
Resmî adres trabis.gov.tr. Kasım 2026 itibarıyla site T.C. Cumhurbaşkanlığı Siber Güvenlik Başkanlığı adıyla yayında; yetkili kayıt kuruluşlarının güncel listesi de burada.
Alan adını doğrudan TRABİS’ten satın almazsınız. Başvuru, yenileme, iptal gibi işlemlere aracılık eden taraf kayıt kuruluşudur. Siz bir kayıt kuruluşuna başvurur, o da işlemi TRABİS üzerinden yapar.
com.tr için hâlâ belge gerekir mi?
Hayır. TRABİS’in 20 Ağustos 2022 tarihli duyurusuna göre com.tr, org.tr ve net.tr alan adları daha önce belge karşılığında tahsis ediliyordu; TRABİS’in açıldığı 14 Eylül 2022’den itibaren belgesiz ve “ilk gelen ilk alır” esasıyla tahsis ediliyor. Yönetmeliğe göre ilk gelenin tespitinde, başvurunun TRABİS’e ulaştığı zaman kaydı esas alınır.
Alan adı rezerve edilemez; tahsis ilk gelen ilk alır yöntemiyle yapılır, o yüzden karar verdiyseniz başvuruyu geciktirmeyin.
Kimler alan adı alabilir?
Yönetmeliğin 7. maddesine göre alan adına sahip olmak üzere gerçek veya tüzel kişiler başvurabilir. Yani şahıs, limited ya da anonim şirket, dernek fark etmez. Yönetmelikte ve TRABİS’in sık sorulan sorular sayfasında uyruğa dair ayrı bir koşul yer almıyor; yurt dışında yerleşikseniz kayıt kuruluşuna başvuru formunda hangi bilgileri istediğini sorun.
Başvuru sırasında üçüncü kişilerin haklarını ihlal etmeyeceğinizi, alan adını hukuka aykırı kullanmayacağınızı beyan etmiş olursunuz.
Hangi uzantılar hâlâ belge ister?
Yönetmelik ekinde belgeli tahsis edilen alt alanlar sayılıyor. Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurulu’nun “Belgeli Tahsis Edilecek İnternet Alan Adlarına İlişkin Usul ve Esaslar” kararı da bunların ayrıntısını veriyor.
| Uzantı | Kime tahsis edilir | İstenen belge (özet) |
|---|---|---|
| com.tr, net.tr, org.tr, gen.tr, web.tr, info.tr, biz.tr, name.tr, tv.tr, bbs.tr, tel.tr | Gerçek ve tüzel kişiler | Belge yok, ilk gelen alır |
| av.tr | Avukatlar, hukuk büroları, avukatlık ortaklıkları | Baro belgesi, yetki belgesi |
| bel.tr | İçişleri Bakanlığı kayıtlarındaki belediyeler | Yetkili makamın resmî talep yazısı |
| edu.tr | YÖK’ün tanıdığı yükseköğretim kurumları | Yetkilinin imzaladığı talep yazısı |
| gov.tr | Kamu kurum ve kuruluşları | Resmî talep yazısı |
| k12.tr | MEB’e bağlı ya da onaylı okullar ve bazı çocuk kuruluşları | Talep yazısı, kuruluş izin belgesi |
| kep.tr | Yetkilendirilmiş kayıtlı elektronik posta hizmet sağlayıcıları | Yetki belgesi |
| pol.tr, tsk.tr | Emniyet Genel Müdürlüğü; Türk Silahlı Kuvvetleri birimleri | Resmî talep yazısı |
Tam liste ve belge ayrıntıları yönetmelik ekinde; belgeli dokuz uzantı dışındaki alt alanlar belgesiz tahsis ediliyor. Belgeli uzantılarda başvuru belgeleri güvenli e-imza ile imzalanır. Bir işletme sitesi için bu uzantılar ancak ilgili kurum ya da meslek grubundaysanız söz konusudur; diğer işletmeler com.tr ya da doğrudan .tr kullanır.
Doğrudan .tr (ad.tr) alınabilir mi?
Evet. “ad.tr” yapısı için “a.tr Yapısındaki Alan Adlarının Tahsisine İlişkin Usul ve Esaslar” 14 Eylül 2023’te yürürlüğe girdi. Önce kamu kurumları ve mevcut com.tr, org.tr, net.tr gibi uzantıların sahipleri öncelik aldı. Öncelik turlarından sonra müsait adlar için ilk gelen ilk alır kuralı geçerli. Usul ve Esaslara göre öncelik turları dışındaki ad.tr başvurularında “ad” kısmı en az dört karakter olmalı.
Müsait olup olmadığını aşağıdaki resmî sorguyla kontrol edin.
Alan adı müsait mi, nasıl sorgulanır?
Resmî sorgu, TRABİS’in Alan Adı Sorgu sayfasındadır. Adı uzantısıyla yazar (örneğin firmaniz.com.tr) “Uygunluğu Kontrol Et” düğmesine basarsınız. Kayıt kuruluşlarının sitelerindeki arama kutuları da aynı sistemi sorgular.
Aramadan önce adın kurallara uyup uymadığına bakın. Yönetmeliğin 6. maddesine göre ad:
- yalnızca harfler (a-z), rakamlar ve tireden oluşmalı, yani ç, ş, ı gibi Türkçe harfler kullanılamaz
- en az iki, en fazla altmış üç karakter olmalı
- tire ile başlamamalı ya da bitmemeli
- üçüncü ve dördüncü karakteri birlikte tire olmamalı
- başkasına tahsisli olmamalı ve tahsise kapalı adlar listesinde yer almamalı
com.tr alan adı nereden ve nasıl alınır?
Kayıt kuruluşları, TRABİS sitesindeki ifadeyle “Başkanlık tarafından faaliyet belgesi verilmiş” firmalardır; güncel listeyi TRABİS’in kayıt kuruluşları sayfasında bulursunuz. Listeyi görmeden bir firmanın “yetkili” olduğunu varsaymayın.
| Adım | Ne yapılır |
|---|---|
| 1 | Alan adı kurallarına uygun bir ad belirleyin |
| 2 | TRABİS sorgusunda müsait olduğunu kontrol edin |
| 3 | Resmî listedeki bir kayıt kuruluşunu seçin |
| 4 | Kayıt kuruluşunun başvuru formunu tam ve doğru doldurun |
| 5 | Ücreti ödeyin; kayıt kuruluşu işlemi TRABİS’te tamamlar |
| 6 | Alan adı sizin adınıza tahsis edilir; yenileme tarihini takvime yazın |
Form eksik veya hatalı doldurulursa başvuru kabul edilmez; bilgilerin doğruluğu da önemli, çünkü yanlış bilgi verildiği tespit edilirse tahsis iptal edilebilir.
com.tr alan adı fiyatları ne kadar?
Sabit tek bir fiyat yok. TRABİS’in sıkça sorulan sorular sayfasına göre alan adı işlemleri ücretlidir ve ücret kayıt kuruluşuna ödenir. Her kayıt kuruluşu kendi fiyatını belirler; bu yüzden aynı ad için birkaç firmayı karşılaştırın. Karşılaştırırken yalnızca ilk yıl fiyatına değil, yenileme fiyatına, ek hizmetlere (e-posta, barındırma) ve transferin ücretsiz olup olmadığına bakın.
Alan adı ne kadar süreyle alınır, yenileme nasıl yapılır?
Alan adı bir defada en az bir, en fazla beş yıl süreyle tahsis edilir; yenileme sonrası toplam süre de beş yılı aşamaz. Kayıt kuruluşu, süre bitmeden en az üç ay önce sizi e-posta ile uyarmak zorundadır. Bu yüzden kayıtta verdiğiniz e-posta adresi çalışan, size ait bir adres olmalı.
Süresi dolarsa ne olur?
Yönetmeliğin 9. ve 12. maddelerine göre tahsis süresinin sonuna kadar yenileme tamamlanmazsa alan adının kullanımı iki ay durdurulur. Bu sürede başvurursanız tahsis yenilenir. Yenilemezseniz alan adı yeniden tahsise açılır ve bu bilgi resmî sitede yayımlanır. Yeniden tahsise açılan adlar için bir ay boyunca başvuru kabul edilmez; feragat gibi nedenlerle açılan adlarda bu süre iki aydır.
Kullanım durdurulduğu için bu iki ayda sitenizin ve alan adına bağlı e-postaların çalışmayacağını varsayın. Yenilemeyi süre bitmeden yapmak en güvenlisidir.
Süresi dolan alan adı nasıl alınır?
TRABİS, yeniden tahsise açılan adları Yeniden Tahsis Listesi sayfasında yayımlar. Listede her ad için “Başvuruya Açılacağı Tarih” sütunu yer alır. Adım adım:
- Listede istediğiniz adı bulun ve başvuruya açılacağı tarihi not edin.
- O tarihten önce bir kayıt kuruluşuyla hesabınızı ve ödeme yönteminizi hazırlayın.
- Tarih gelince başvuruyu hemen yapın. Yönetmelik, yeniden tahsise açılan adların başvurusunun da ilk gelen ilk alır kuralıyla sonuçlandığını söylüyor; sıra, başvurunun TRABİS’e ulaştığı zamana göre belirlenir.
Bazı kayıt kuruluşları bu adlar için ayrıca takip hizmeti sunabilir; sunup sunmadığını kendisine sorun. Sıralamayı yine başvurunun TRABİS’e ulaşma zamanı belirler.
com.tr alan adı transferi nasıl yapılır?
Alan adı sahipleri, talep etmeleri halinde hizmet aldıkları kayıt kuruluşunu değiştirebilir (Yönetmelik, madde 20 ve 21). TRABİS sayfası da alan adlarının kayıt kuruluşları arasında belgesiz olarak transfer edilebildiğini yazar. Kayıt kuruluşları arasındaki transferi düzenleyen tebliğe göre adımlar şöyle:
- Alan adı sahibi, mevcut kayıt kuruluşundan alan adı için “yetki kodu” ister. Tebliğ bu kodu, kayıt kuruluşunun her alan adı için ayrı tanımladığı şifre olarak tarif eder.
- Yeni kayıt kuruluşuna bu kodla başvurur.
- Yeni kayıt kuruluşu isteği TRABİS’e iletir; koşullar sağlanıyorsa eski kayıt kuruluşuna gider.
- Sonuç yeni kayıt kuruluşu aracılığıyla size bildirilir.
Yeni alınmış veya süresi dolmak üzere olan adlarda transferin bazı koşulları vardır; Kasım 2026’da güncel tebliği mevzuat.gov.tr’den ve yeni kayıt kuruluşunuzun yardım sayfasından kontrol edin.
Transfer ile devir farklı işlemlerdir. Alan adı satılabilir veya devredilebilir; bunun için kayıt kuruluşunun sitesindeki ilgili formun tam ve doğru doldurulması gerekir. Satılan veya devredilen alan adının kullanım süresi değişmez.
Alan adı kimin adına kayıtlı olmalı?
Kendi adınıza ya da şirketinizin adına. Web sitenizi yaptıran firma ya da serbest çalışanın alan adını kendi hesabında açmasına izin vermeyin. Alan adı, başvuruda sahibi olarak yazılan kişiye tahsis edilir; anlaşmazlık çıkarsa siteniz sizin elinizde olmayabilir.
Pratik kurallar:
- Kayıt kuruluşu hesabını siz açın, şifreyi yalnızca siz bilin; geliştiriciye gerekirse DNS yönetimi için sınırlı yetki verin.
- Alan adı sahibi bilgilerini (ad, vergi bilgisi, e-posta, telefon) doğru ve güncel tutun. Yönetmelik, bilgilerde değişiklik olursa kayıt kuruluşuna derhal bildirmeyi alan adı sahibine yükümlülük olarak koyar.
- Yenileme hatırlatmaları sizin e-postanıza gelsin.
Bu kural çoğu zaman gözden kaçar ve sorun çıktığında çözmesi zor olur. Başınıza geldiyse yazılımcı kayboldu, siteyi nasıl geri alırsınız yazımızdaki adımlara bakın. Süreç başlamadan önce web sitesi yaptırmak istiyorum rehberimizdeki hazırlık listesi de işinizi kolaylaştırır.
Almadan önce hızlı kontrol listesi
- Marka çakışması. Yönetmelik, alan adı sahibine üçüncü kişilerin haklarını ihlal etmeme yükümlülüğü koyar. Seçtiğiniz adı Türk Patent ve Marka Kurumu kayıtlarında ve arama motorunda kontrol edin; tescilli bir markaya benzeyen ad uyuşmazlık çıkarabilir.
- Geçmiş kullanım. İkinci el ya da süresi dolmuş bir ad alacaksanız Internet Archive’ın Wayback Machine hizmetinde adın eski sayfalarına bakın. Spam veya sakıncalı içerikle anılmış bir adın arama motorlarında geçmişi sizi etkileyebilir.
- Yazım ve okunuş. Telefonda okunabilen, Türkçe karakter gerektirmeyen kısa bir ad seçin. Tire ve rakam kullanımını azaltın.
- Uzantı tercihi. Müşterileriniz ilk olarak ne yazar? İşletmeler için com.tr çoğu zaman en tanıdık seçenektir; mümkünse benzer yazımları da alın.
- E-posta. Alan adı sahibi e-postası, ilişkili posta kutusu ve yenileme bildirimi aynı erişilebilir yerde olsun.
- Yasal metinler. Siteyi yayınlamadan önce gizlilik ve çerez metinlerini hazırlayın: web sitesi KVKK ve çerez politikası yazımıza bakın.
Siteyi yaptıracaksanız alan adı, tasarım ve barındırma için kimle çalışacağınız da önemlidir. Web tasarım ajansı seçimi yazımız ve web sitesi yaptırma hizmetimiz başlangıç noktası olabilir; maliyet için web sitesi fiyatları sayfasına bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
com.tr alan adı için belge gerekir mi?
Hayır. TRABİS’in açıldığı 14 Eylül 2022’den itibaren com.tr, net.tr ve org.tr belgesiz, ilk gelen ilk alır esasıyla tahsis edilir. Belge yalnızca av.tr, bel.tr, dr.tr, edu.tr, gov.tr, k12.tr, kep.tr, pol.tr ve tsk.tr gibi belgeli uzantılar için istenir.
com.tr alan adı sorgulamayı nereden yaparım?
TRABİS’in Alan Adı Sorgu sayfasında adı uzantısıyla yazıp “Uygunluğu Kontrol Et” düğmesine basın. Kayıt kuruluşlarının arama kutuları da aynı sistemi kullanır.
Alan adını kim satar ve fiyatı kim belirler?
Satışı, TRABİS’te faaliyet belgesi bulunan kayıt kuruluşları yapar. TRABİS’e göre işlem ücretleri kayıt kuruluşlarına ödenir; fiyat her kayıt kuruluşunda farklı olabilir.
Alan adı en fazla kaç yıl alınır?
Bir defada en az bir, en fazla beş yıl. Yenileme sonrası toplam süre de beş yılı aşamaz.
Süresi dolan alan adını nasıl alırım?
Yenilenmeyen ad önce iki ay kullanıma kapatılır, sonra yeniden tahsise açılır. TRABİS’in yeniden tahsis listesinde başvuru tarihini görürsünüz; o gün kayıt kuruluşunuzdan hemen başvurun.
Alan adını başka bir kayıt kuruluşuna taşıyabilir miyim?
Evet. Mevcut kayıt kuruluşundan yetki kodunu alır, yeni kayıt kuruluşuna bu kodla başvurursunuz. İşlem belgesiz yapılır.
Bu yazı genel bilgi verir; markanız veya bir uyuşmazlık için avukata danışın.